मृत्यू

जन्मातही नव्हते कधी मी, तोंड माझे लपविले
मेल्यावरी संपूर्ण त्यांनी, वस्त्रात मजला झाकले

आला असा संताप मजला, काहीच पण करता न ये
होती आम्हा जाणीव की, मी मेलो, आता बोलू नये

कफ़न माझे दूर करुनी, पाहिले मी बाजूला
एकही आसू कुणाच्या, डोळ्यात ना मी पाहिला

बघुनि हे, माझेच आसू धावले गालावरी
जन्मभर हासून मी, रडलो असा मेल्यावरी

मरता आम्ही, शोकार्णवी बुडतील सारे वाटले
श्रद्धांजली तर जागजागी देतील होते वाटले

थोडे जरी का दु:ख माझे, असता कुणाला वाटले
जळण्यातही सरणात मजला, काहीच नसते वाटले

ऐसे जरी संतोष तेव्हा मानीला इतुकाच मी
कळलेच ना तेव्हा कुणा कफ़नात जे रडलो आम्ही

त्यांचेच हे उपकार ज्यांनी, झाकले होते मला
झाकती प्रेतास का ते तेव्हा कुठे कळले मला

लाभला एकांत जेव्हा, सरणात त्या माझ्या मला
रोखता आलाच नाही, पूर अश्रूंचा मला

जेव्हा चिता ही आसवांनी, माझी विझाया लागली
चिंता कसा जळणार आता, ह्याचीच वाटू लागली।

- भाऊसाहेब पाटणकर

किती?

प्रश्‍नांचं निवडुंग उगवावं ते किती?
काट्यांची अधीरता रुतावी ती किती?
किती वेळा छाटावं त्‍या मुजोर रोपांना?
पुन्‍हा फुटणारे कोंब उपटावेत तरी किती?

निसटून गेलेल्‍या क्षणांमागे धावावं तरी किती?
त्‍या क्षणांचे स्‍वतःला दोष द्यावेत तरी किती?
पाडव्‍यात तरी किती भेगा त्‍या जीवाला?
त्‍या भेगांचे भोग आता भोगावेत तरी किती?

आपुलीच दैना आपण पाहावी तरी किती?
उसने हसू मागून आणावे तरी किती?
आपल्‍याच पाठीवर किती फेरावा हात तो?
त्‍या गदगदल्‍या हातापासून डोळे लपवावेत तरी किती?

जन्‍मोजन्‍मीचे हे दुरावे साहावेत तरी किती?
निष्‍पर्ण कोरड्या सरी झेलाव्‍यात त्‍या किती?
या अनवाणी पावलांनी हुंदके का दाबले?
दबल्‍या हुंदक्‍यांचे काटे आता बोचावेत तरी किती?

आसवांचा येतो वास

कसे कसे हसायाचे
हसायाचे आहे मला

हासतच वेड्या जीवा
थोपटीत थोपटीत
फुंकायाचा आहे दिवा

हासायाचे
कुठे? कुठे आणि केव्हा?
कसे आणि कुणापास?
इथे भोळ्या कळ्यांनाही
आसवांचा येतो वास

- आरती प्रभू

वाट

आली आली पहा सर
अशी धावून धावून
माझं अवघडलंपण
गेलं वाहून वाहून

फुलं उमलली पहा
सांदी कोप-यामधून
त्‍यांचा गंध तो पसरे
अंगप्रत्‍यंगामधून

वादळाच्‍या सा-या छाया
गेल्‍या दूर त्‍या निघून
माझा आसमंत सारा
गेला मोकळा होऊन

चिंब भिजल्‍या तनाला
साथ भिजल्‍या मनाची
हितगुज करी मन
अंतरीच्‍या त्‍या घनाशी

घन निनादतो थोडा
त्‍याचाही निचरा होऊ दे
कधीतरी माझं रोप
समाधानानं न्‍हाऊ दे

नाही बोलावलं त्‍याला
तरीही धावून तो येतो
माझ्या अंतरीचं गुज
हळूच समजून घेतो

ओलसर त्‍या सरींनी
थबथबलेली वाट
अनवाणी मी चालतो
पुढे दिसेल का ती पहाट?

एवढे दे पांडुरंगा

माझिया गीतात वेडे
दु:ख संतांचे भिनावे;
वाळल्या वेलीस माझ्या
अमॄताचे फूल यावे!

आशयांच्या अंबरांनी
टंच माझा शब्द व्हावा;
कोरडा माझा उमाळा
रोज माधुर्यात न्हावा!

स्पंदने ज्ञानेश्वराची
माझिया वक्षांत व्हावी;
इंद्रियांवाचून मीही
इंद्रिये भोगून घ्यावी!

एकनाथाने मलाही
बैसवावे पंगतीला;
नामया हाती बनावे
हे जिणे गोपाळकाला!

माझियासाठी जगाचे
रोज जाते घर्घरावे;
मात्र मी सोशीन जे जे
ते जनाईचे असावे!

मी तुक्याच्या लोचनांनी
गांजल्यासाठी रडावे;
चोख वेव्हारात माझ्या
मी मला वाटून द्यावे!

ह्याविना काही नको रे
एवढे दे पांडुरंगा!
ह्याचसाठी मांडीला हा
मी तुझ्या दारात दंगा!

- सुरेश भट
(रंग माझा वेगळा)

शिदोरी

रंगल्‍या आकाशाची छाया
पडे मनावरी माझ्या
भावगंध तो दाटला
त्‍याच्‍या काठी विसावून

चांद डोईवर त्‍याच्‍या
सखे शेजारी तू माझ्या
माझी भरती का तो पाहे
अनिमिष नेत्रांनी

मंदावला तो वारा
की मंदावला हा श्‍वास?
तुझ्या येण्‍याची ती आस
कधी मिटेल का गं सये?

ऊनपावसाचा खेळ
रंगे माझीया मनात
स्‍वस्‍थ-अस्‍वस्‍थतेचा भार
मी क्षणाक्षणा वाहे

मी ऐकी आठवांना तुझ्या
तू पुसशी माझ्या आठवांना
हे क्षण सोबतीचे तुझ्या
सखे आठवणी उद्याच्‍या माझ्या...

Let it be!

I read somewhere...
The most painful goodbyes are the ones
that are never said and never explained...
So let it be...

I always said,
"Our goodbye should not be unspoken!"
But it happened!

So let it be...

I waited so long to tell you something
From the first day I felt your need
But I was too late & you were gone
So just let it be...

I spent every second just like ages
Only to tell you...
"I feel incomplete without you."
But nobody allowed me to say it
So let it be...

Buy yet I said so many things to you
Sometimes in daydreams
Sometimes between the line
But have you got that?
Leave it... Just let it be...

I am walking alone on that parallel road
Just hoping that you are walking on other side
& suddenly I relies you can't walk there...

So let it be...

Yes... I have many beautiful things
But yet Sometimes I feel,
I just missed the way of my life
May be that is LIFE!
So LET IT BE!

आळ

बांधल्‍या ओठांचा दोष नाही
थांबल्‍या शब्‍दांवर रोष नाही
ज्‍या वादळाशी झगडलो आकांताने
त्‍या ठिकाणी माझा अवशेष नाही

शब्‍दांचा थांग लागत नाही
या गझलेस अंत लाभत नाही
बरसणारा पाऊस ओतावा कुठे?
दुवा साधणारा पूल गवसत नाही

ओले काठ सोडवत नाही
भिजण्‍याचा मोह आवरत नाही
परतीची पावलं जड आहेत खरी
पण कृतघ्‍नतेचा आळ सोसवत नाही

निदान एका क्षणासाठी!

ए खिडकीतून दिसणा-या पावसा...
तुझ्या सरींची सरगम किती सुरेल आहे रे!
तुला माहितीय का तू संगीतकार आहेस ते?
पार वरच्‍या मजल्‍यावरुन तुला पाहताना ऐकू येणारा तुझा मंद नाद
चाळीतल्‍या घराघरांच्‍या छपरांवर निनादणा-या तुझ्या धारा
झोपड्यांच्‍या छतांतून गळणा-या थेंबांची खालच्‍या भांड्यात होणारी टपटप
शेंड्यावरच्‍या पानांवरुन खाली गळून पडलेल्‍या पानापर्यंत वाहताना
पानोपानी तुझा बदलत जाणारा स्‍वर...
नदीत, समुद्रात, तळ्यात, रानात, रस्‍त्‍यावरच्‍या खड्ड्यांमध्‍ये कोसळताना
प्रत्‍येकवेळी तुझ्यातून उमटणारी धून निराळी असते
तू प्रत्‍येक वेळी वेगळा ऐकू येतोस
मीही ऐकू येत असेन का रे असाच वेगळा?
माझ्यातूनही बरसावेत असे मंदमधुर नाद
स्‍वतःला चिंब भिजवून टाकता यावं मला
बरसण्‍याच्‍या आनंदात तू विसरत असशील ना स्‍वतःला!
मग मलाही बरसू दे!
निदान एका क्षणासाठी!

पूर्णविराम

त्‍या दोन वाक्‍यांच्‍या मध्‍यभागी पसरलेल्‍या
विस्‍तीर्ण, अफाट प्रदेशात
अस्‍वस्‍थतेच्‍या लाटा उठवत
ती भयाण शांतता नांदते...

आता समोर काय येऊन उभं राहिलं?
या विचाराचं ओझं घेऊन मी त्‍या प्रदेशातून चालू लागतो
मनःपटलावर अनेक भुतं नाचत असतात
मी एकेक भूत मानगुटीवर बसवून घेतो

ती शांतता भेदून मेटाकूटीला येतो मी
मला पैलतीर गाठायचाच असतो
तिथून बाहेर पडायचंच असतं
पुढचं वाक्‍य ऐकायचंच असतं
त्‍याशिवाय माझी मुक्‍तता नसते

अचानक डोळे उघडले माझे
मी त्‍या प्रदेशात एकटाच उभा होतो
तिथे ना शब्‍दांच्‍या सावल्‍या होत्‍या
ना विचारांची आवर्तनं होती
ना जुनी वादळं होती
ना पावलोपावली खोल विवरं होती

होता तो सपाट प्रदेश
आयुष्‍याच्‍या अंतापर्यंत पसरत गेलेला
अंतहीन आणि निरस
झाड करपून गेल्‍यासारखा

सगळं काही खूप कोरडं असं होतं
पार आतमध्‍ये भेगा पडायला लागल्‍या होत्‍या
वर्षानुवर्ष पाऊस न पडल्‍यासारखं
आतून येणारा शांततेचा आवाजही हरपला होता

... आणि माझ्या समोर एक खूप मोठा पूर्णविराम होता.

गुरूदक्षिणा

पावलापावलावर तू काहीतरी देत गेलास
अनुभवाच्‍या नावाखाली
नवी माणसं, नव्‍या घटना,
नव्‍या आशा, नव्‍या उमेदी,

कधी मला थकवलंस, कधी जोजवलंस
कधी कुरवाळलंस, कधी खडसावलंस,
त्‍या वाटांवर मी एकटा असताना
तू अदृश्‍यपणे होतास माझ्या सोबत

त्या वाटा कधी धुक्‍यात हरवल्‍या
कधी डोक्‍यावर वीजा कडाडल्‍या
तर कधी आत वणवा पेटला
आशेचा खांब डगमगताच तू धावलास...
... पाठीवर थाप देण्‍यासाठी

आणि समोरच्‍या वाटा नितळ होत गेल्‍या
रोमारोमाला पानं फुटली
चिंतीत मनानं कात टाकली
डोळ्यांच्‍या कोनातून माझ्यातला तू दिसू लागलास

मी शिकत गेलो की तू मला शिकवत गेलास?
मी घडत गेलो की तू मला घडवत गेलास?
तू नेमकं काय केलंस?
तू आहेस तरी कोण?

तू माळी आहेस का रे?
मग मला असं फुलासारखं सुंदर का वाटावं बरं?
का तू शिल्‍पकार आहेस?
मग मी घडवल्‍यासारखा का भासतो मला?

तुझे प्रयत्‍न समजतात मला
माझी आवरणं दूर करतोयस तू
एक दिवस तो अखेरचा कोष भेदून
मला फुलपाखरु व्‍हायचंय...
तिच तुझी गुरूदक्षिणा असेल...

प्रवास

निशेच्‍या गाभा-यात चंद्र मंदपणे तेवतोय
त्‍यातून पाझरणा-या चांदण्‍यानं
अंतरंग उजळून निघतंय...
रात्रीचं आणि माझं...

धुक्‍याच्‍या शालीसारखा चंद्रप्रकाश
आसमंतावर येऊन विसावलाय
चंद्राचं पाणी दिल्‍यासारखा
कणन् कण उजळलाय...

त्या भारलेल्‍या कणांतून प्रकट होते तुझी सावली
माझ्या पावलांना सोबत करत चालत येते ती पुढे
एकामागोमाग एक अशा सावल्‍यांची रांग लागते
मी उगाच तिष्‍ठत राहतो त्‍या रांगेत...

प्रत्‍येक सावलीचं मला येऊन बिलगणं होतं
आमचं हसणं होतं, रडणं होतं
समुद्रावर बसून बदलल्या वा-याचा आवाज ऐकत
एकमेकांत उतरणं होतं...

जुन्‍या सुकल्‍या तळांना खरवडत राहतो मी
पाण्‍याचा टिपूसही लागत नाही हाताला
जाणवत राहते डोहातली कोंदट हवा
माझ्यातच साचून राहिलेली...

ह्रदयाच्‍या देठापासून निघालेला कोंब
जमिनीत गाडून आता मुक्‍त होतोय
माझे बंध आता मलाच ठाऊक
आता स्‍वतःच्‍याच जाचातून मोकळा होतोय

तुझ्या सावलीच्‍या पदरात दान देऊन
मी पहाटेच्‍या उंब-यावर येऊन उभा आहे
ठरवलेली पहाट... ठरवलेली जागा...
ठरवलेला आनंद... ठरवलेला प्रवास...

काहूर

घन झाकळती नभ
घंटा निनादते दूर
मला कळेना कशाचे
मनी दाटते काहूर...

अशा काहूरास नाही
रूपरेषा नावगाव
हिमकालातील धुके
नसे आशय ना भाव...

तरी करपते त्‍याने
माझ्या चेतनेचे पाख
नसे निवारा ना जाळ
तरी साचे मनी राख...

- कुसुमाग्रज

मल्‍हार

पुन्‍हा एकदा सुरू जाहला लपंडाव तो शब्‍दांचा
तू सामोरी येशील तेव्‍हा असेल शुकशुकाट या ओठांचा

लपवून ठेवीन तुझ्यासाठी उमलणारी ती गीते
ओरखडे त्‍यांच्‍या तिक्ष्‍ण नख्‍यांचे उमटतील आता तिथे

हिरव्‍या रानात माझ्या कधीकाळी वसंत होता तो बहरला
कुणीही ना पेटवली आग तरीही प्राजक्‍त माझा करपला

हरवल्‍या चंद्राच्‍या नभीची अवसेची रात्र सरणार कधी?
आल्‍या पावली परत चालल्‍या मेघांच्‍या मनी बरसण्‍याची भीती

नाही कोपला तरी चालला भरल्‍या घटाचा मेघ तो दूर
बांध घालूनी कणाकणाला शोधतो तो हरवला सूर

हरपला सूर शोधता शोधता पुन्‍हा कानी मल्‍हार तो येतो
मेघ मल्‍हाराचा आता अखेरचा निरोप घेतो...

बहर

मंद चांदण्‍यात उभा
नभ मोकळे समोर
लाटा पुसती हळूच
उरी कोणता दगड?

धुंद वारा तो बोचतो
रात्र येते अंगावर
डोळा घन हा दाटला
दाटूनी आली सर

सरसर आल्या सरी
त्‍यांना सावरू मी कसा?
उंब-यावरी दाटे मेघ
त्‍याला आवरु मी कसा?

डोळा उघडता रोज
तुला पहावंस वाटे
मन गुंतवू गं कुठे
क्षणाक्षणा सय दाटे

कसं जाऊ वाटे तुला?
मज एकला सोडून
काही क्षणांचा तो डाव
रोज जाशी तू मोडून

माझ्या समींदराच्‍या काठी
वारा घुमतो तो कानी
येणाजाण्‍या-यास सांगे
मोडल्‍या डावाची ती कहाणी

कहाणी ती नाही साधी
त्‍यास फुटला अंकुर
तुझ्या आनंदाचं फुलं
उगवेल त्‍याच्‍यावर

फुलं तारकांची अशी
माळ तुझ्या तू केसात
हळूच पाहिन दूरून
दोन पावलांची साथ

छान रंगू दे तो विडा
सजू दे ते रान सारं
दवबिंदूलाही येवो
समाधानाचा बहर

समुद्रावर

काल सहज समुद्रावर गेलो.

हवेत मुसळधार पावसानंतरचा गारवा जाणवत होता. तशीच शांतताही होती. समुद्राशेजारच्‍या बागेत जाऊन बसलो. गर्दी नव्‍हती. मला अगदी समुद्राच्‍या समोर असलेली जागा मिळाली. बसलो.

तो शांत नव्‍हता. पावसामुळे थोडी खळबळ चालली होती त्‍याची. चालायचीच. माझीही होते. माझ्याजवळ एक छान रागदारी आहे. ती सुरू केली. ऐकत बसलो. समोरून थंडगार वारा वाहत होता. कानावर त्याचाच आवाज येत होता. मी कसलाच विचार करत नव्‍हतो. मनावरचा लगाम सैल सोडला होता. त्‍याला खूप राबवल्‍यासारखं वाटत होतं. ते उधळलं खरं, पण त्‍यानेही माझी अवस्‍था समजून घेतली असावी. त्‍याने मला त्रास दिला नाही. काही उकरलं नाही, काही सूचवलं नाही, कसला हट्ट केला नाही. अगदी शहाण्‍या मुलासारखं ते खेळत राहिलं. आधी ते किना-यावर उतरलं. पाण्‍यात पाय बुडवून लाटांशी खेळलं. मग परतीच्‍या एका लाटेसोबत तेही निघून गेलं दूर. तिथे गार वा-यासोबत हेलकावे खात राहिलं. ते हसतं होतं. खूप दिवसांनी मी त्याला हसताना पाहत होतो. पण त्याच्‍या डोळ्यात कसली आतूरता होती कुणास ठाऊक? ते मला काही सांगत नव्‍हतं, पण मला समजल्‍याखेरीज राहिल का?

त्‍यानं आता बोलावण्‍याची वाट का पाहावी? एवढं छान रमलंय असं वाटत असताना त्‍याला हा पाश का नाही सोडवता यावा? समुद्राशी त्‍याच्‍या खूप गप्‍पा चालल्‍या होत्‍या. ते मोठमोठ्यानं हसत होतं, खेळत होतं. त्‍याचे ते प्रयत्‍न मला ओळखीचे आहेत. मीही दुर्लक्ष केलं. उगीच मला समजलंय हे त्‍याला कळायला नको! पण त्‍याला न समजता राहिल का?

मग काही काळासाठी ते अलिप्‍त होऊन गेलं. एवढं की माझ्याकडे परतायचंय याचंही भान त्‍याला राहिलं नाही. पण त्‍याला त्‍यात आनंद लाभत होता. तो माझ्यापर्यंत पोचत होता. सगळ्या भावना दूर ठेवल्‍या आणि खूप बरं वाटू लागलं त्‍याला. अगदी शांत. स्‍तब्‍ध झालेल्‍या ओल्या रानासारखं. पानही हलत नव्‍हतं. फक्‍त शांततेचा आवाज. आयुष्‍य अचानक विस्‍तारत गेल्‍यासारखं वाटलं. समोरचा तो समुद्र पाहून ते अतिव समाधानानं भरून आलं.

मी त्‍याला पाठमोरा पाहत होतो. मला क्षणभर असं वाटलं, की त्‍यानं तसंच निघून जावं दूर कुठेतरी. अगदी पलिकडे. माझ्यापासून खूप दूर. इथं त्‍याला मी काय देणार आहे कुणास ठाऊक. तिथं जाऊन ते स्‍वतःचा आनंद तरी शोधेल. मी त्‍याला  तो शोधण्‍यात खूप मदत केली. मला नाही जमलं. ते आपलं तक्रार करत नाही, पण त्याच्‍याही आत काहीतरी चाललेलं असतं. त्‍याची घालमेल, एकटं न राहण्‍याची धडपड, जे वाटेल ते करायची निकड, भावूक होण्‍याची त्‍याची गजर... सारं सारं काही जाणवतं मला. मला प्रत्‍येक वेळी त्याच्‍या कलानं वागता येत नाही. मला वाईट वाटतं त्‍याचं. मलाही त्‍याच्‍यासारखं हवं तेव्‍हा हवं तिथे जाता आलं असतं तर? मी नेहमीच त्‍याला शहाण्‍यासारखं वागण्‍यासाठी समजावत असतो. खरं तर मी त्‍याला या चौकटींमध्‍ये कसं रहावं हे शिकवत असतो. ते नेहमीच धुसमुसळेपणा करतं. मला ते समजून घेता येतं, पण ते शहाण्‍यासारखं वागू लागलं की मला भीती वाटते त्‍याची. त्‍याच्‍या आत काय चाललंय ते मला समजेनासं होतं. आताही ते थोडं शहाण्‍यासारखंच वागत होतं. ते शांत बसलं होतं तिथे. समोर काहीतरी पाहत होतं. पुन्‍हा माझ्या मनात आलं, की त्‍यानं सरळ वाट पकडून निघून जावं दूर...

तेवढ्यात त्‍यानं मागे वळून पाहिलंच! त्‍याचे डोळे शांत होते. खूप काही अनुभवल्‍यासारखे. मी त्‍याच्‍या डोळ्यांत पाहत होतो. खूप दिवसांनी आम्‍ही एकमेकांकडे असे पाहत होतो.

ते माघारी आलं. येणारच होतं. त्‍यानं माझ्या बोटांत त्‍याची बोटं गुंफली. त्‍याचा किती विश्‍वास व्‍यक्‍त होत होता त्‍याच्‍यातून. आम्‍ही चालू लागलो. त्‍याच्‍या डोळ्यांच्‍या कडांवर रेंगाळत असलेली प्रतिक्षा माझ्या डोळ्यातून सुटत नव्‍हती. काहीतरी ऐकण्‍यासाठी किती आतूर होतं ते! त्‍यानंतर भडाभडा बोलत गेलं असतं ते. असं उंब-यावर येऊन थांबणं जिवघेणं असतं. त्‍याला तशी सवय नाही, पण अनुभव बराच आहे. ते सवयीचं होत नाही तेच बरं.

मध्‍येच कधीतरी त्‍यानं माझ्याकडे पाहिलं. मघापेक्षा ते वेगळं दिसत होतं. त्‍याच्‍या डोळ्यांतले भाव झरझर बदलत होते. रिकामी संध्‍याकाळ झेपावत होती. मला आच जाणवत होती. मी त्‍याला घेऊन गर्दीत शिरलो.

तेवढ्यापुरतं

मी घराबाहेर पडतो तेव्‍हा थेंबांनी भरलेलं आभाळ जणू काही माझीच वाट पाहत असतं. मी चालू लागतो तेव्‍हा सगळे थेंब माझ्याचकडे पाहत असतात. टक लावून. एवढ्या उंचावरून माझा चेहरा दिसत नसावा त्‍यांना, पण माझी पावलं दिसतात. कधी विश्‍वासानं पडलेली, कधीच आपल्‍याच धुंदीत चाललेली, कधी गुणगुणत तर कधी मिणमिणत.

माझ्या मनाचा सूर त्‍यांना कसा सापडतो कुणास ठाऊक? पण तो सापडतो एवढं मात्र खरं!

एकदा का तो सूर सापडला, की ते एकेका थेंबांने डबडबलेलं ते आभाळ माझ्याकडे झेप घेतं. त्‍यांच्‍या त्‍या झेपेत माझीच आतूरता असते आणि मी तिकडे माझ्याच विचारात असतो. ते आभाळ असं अनेकदा पावसासोबत माझ्याकडे झेपावलं आहे. मला मात्र मान वर करून पहायची भीती वाटत असते. जर ते धावून येताना नाही दिसलं तर अपेक्षाभंग होणार! कितीदा करून घ्‍यावा? त्‍यापेक्षा न पाहिलेलंच बरं. तो नाही आला तरी काही वाटत नाही, पण तो येतो तेव्‍हा मोठं समाधान मिळत असतं.

मग ते सारे थंडगार थेंब आवेगानं येऊन बिलगतात मला. पाण्‍याची मोठी लाट रोंरावत येऊन आदळते जणू. मला त्‍या थेंबांना कधीच कवेत घेता येत नाही. पण मी खूप आसुसून अनुभवतो त्‍यांना. मोहरुनही येतो. अंतर्मुख होतो. फुलतो देखील.

पण हे सगळं खूप कमी काळासाठी असतं. जेवढा वेळ मी माझा सभोवताल, जग, माणसं सारं विसरुन त्‍यात रममाण होतो केवळ तेवढ्याच क्षणांसाठी. त्‍यानंतर पुन्‍हा ओहोटी सुरू. पावसाचा अनुभव तोच असतो. आनंदही तोच असतो. मात्र काही क्षणांपुरता त्‍याचा झालेला स्‍पर्श हरपलेला असतो. तो स्‍पर्श तेवढ्यापुरताच असावा.

चला, तेवढं तर तेवढं...

साफसाफ

कुठलेच फूल आता मजला पसंत नाही
कळते मला अरे हा माझा वसंत नाही

हा कालच्या विषाचा दिसतो नवीन प्याला
समजू नकोस माझ्या फसण्यास अंत नाही

जमवूनही तुझ्याशी माझेतुझे जमेना
इतका तुझ्याप्रमाणे मी शोभिवंत नाही

मी सोडणार नाही हे गाव आपल्यांचे
सारीच माणसे अन् कोणीच संत नाही

थकुनी किती प्रवासी पडले धुळीत मागे..
रस्त्यास वाहणार्‍या कसलीच खंत नाही

मजला दिलेस कां तू वरदान विस्तवाचे?
दुनिये, अता रडाया मजला उसंत नाही

दारात दु:खितांच्या मी शब्द मागणारा
(तितकी अजून माझी कीर्ती दिगंत नाही)

मी रंग पाहिला ह्या मुर्दाड मैफलीचा..
कुठल्याच काळजाचा ठोका जिवंत नाही!

– सुरेश भट (एल्गार)

एकांत

त्‍या एकांतात तुला भेटण्‍याचा वेगळाच आनंद असतो
तुझा येण्‍यास कधी नकार नसतो
तुझी जाण्‍याची घाई नसते
कल्‍पनेच्‍या पलिकडे पसरत गेलेली वेळ
हात जोडून समोर असते  उभी... नतमस्‍तक होऊन!
मला हवं तेवढा वेळ तुझ्यासोबत बसता येतं, तुला पाहता येतं
तिथे ना कुणाची भीती असते ना कुणाचा विचार असतो
सगळं काही आपलंच असल्‍यासारखं...

मी तुझे संवाद रचतो
तू ते तेवढ्याच प्रामाणिकपणे बोलतेस
अगदी आत कुठंतरी खोलवर स्‍पर्शतील असे...
त्‍या वेळी किती ओलावा असतो गं तुझ्या शब्‍दांत!
इतर वेळी तू प्रकर्षाने टाळतेस तो...
तू माझ्या प्रश्‍नांना मला हवी तशी उत्‍तरं देतेस
मी मला जे ऐकायचंय ते ऐकतो
मग मी कधीतरी सुखावून घेतो
अनेकदा दुखावून घेतो
आपण परस्‍परांशी बोलत राहतो
न दिसणा-या वाटेवर चालत राहतो

मला सारं जग गोठवून टाकता येतं तिथे
वेळ मूठीत घेता येते, हवं तसं जगता येतं
तुझ्यासोबत राहून गेलेला डाव मांडता येतो
तिथल्‍या कणाकणावर माझं स्‍वामित्‍व चालतं
पण ती माझ्या मनाची समजूत...

खरं तर डावं कधीच चार घरांपुढे सरकत नाही
सालं त्या एकांतातही तुझा हात धरायचं मनात येत नाही
तू तसं का करत नाहीस हे विचारण्‍याचं धाडस होत नाही
तिथंही तू निघून जाण्‍याची भीती पाठ सोडत नाही
असं का व्‍हावं?

शेवटी माझा स्‍वतःचा असा एकांतही उरत नाही
जिथं तो आहे तिथं जाता येत नाही
त्‍या तिथं, जिथं माझ्यासमोर मीच असतो
स्‍वतःच्‍याच डोळ्यात पाहत...
स्‍वतःला स्‍पर्शत...
स्‍वतःच्‍याच आत उतरत...

एक अख्‍खं विश्‍व हरवल्‍याचं दुःख मोठं असतं
स्‍वतःला न भेटण्‍याची सल तेवढीच बोचरी असते
थोडा गारवा, थोडा विसावा, थोडं जगणं खूप दुर्मिळ असतं
उघड्या बोडक्‍या वाटा अंतापर्यंत धडपडत गेलेल्‍या असतात
त्‍यांचं दुसरं टोक लवकर येईल तर बरं...

किती वेळा?

किती वेळा मी तुझं असं दूर जाणं पहायचं?
किती वेळा मी असं वारंवार पोरकं होत जायचं?

हात धरलाच ना कधी तू माझा
कल्‍पनेत तरी कितीदा तू हात सोडवून पळायचं?

तुझ्या येण्‍याच्‍या आशेनं स्‍वप्‍नं रंगत गेली ती आपसूक
त्‍या हिरमुसल्‍या स्‍वप्‍नांना मी आता कसं समजवायचं?

तू घातलेले बांध रोज आडवे येतात मला
त्‍या बांधांना सावरत मी आता कसं जगायचं?

तुला न गुंतवण्‍याचं वचन देऊन फसलो मी
तुझी आस लावून बसल्‍या मनाला कसं फसवायचं?

तू पलिकडून चालत असशील माझ्यासोबत
या भ्रमात मी कुठपर्यंत एकटं चालायचं?

ज्‍योत

माझीया डोळ्यास भासे
तू रोखल्‍या आसवांचा भार
त्‍या अव्‍यक्‍त शब्‍दांची धार
किती दुधारी सांगू कशी?

चमकत्‍या झिरमीर पडद्यांच्‍या आड
नांदते एकले दुःख माझे
पाहते निमूट स्‍वप्‍ने सुखाची
कसे सांगू तयास काय वाटे?

तव पावलांची चाहूल ती
मन वेडे थरारे पाण्‍यापरी
मनतरंगांच्‍या त्‍या लाटेवरी
मी वाहूनी चाललो कुठे?

कधी शांत, कधी मृदू, कधी मंद छाया
शब्‍दांनी तुझीया जी लाभली मला
ते क्षण कैसे चितारून ठेऊ?
जमतील का कधी ते कैद कराया?

दूरूनी गोजिरा दिसे
माझ्या नभीचा प्राण तो
स्‍पर्शू कसा भीती वाटे मला
डागाळेल का गं चांद तो?

मग चालशील का तु सवे?
तुझ्याच पसरल्‍या चांदण्‍यात
मी चाललो अंतापरी तरी
भागेल का तहान ती?

साकाळल्‍या अंधारातूनी
हे तेज कैसे पाझरे उरी?
डोकावूनी पाहे गाभ्‍यात मी
तू का दिसे ज्‍योतीपरी?

वणवण

रुणझुणत राहिलो किणकिणत राहिलो
जन्‍मभर मी तुला 'ये' म्‍हणत राहिलो

सात्‍वनांना तरी ह्रदय होते कुठे?
रोज माझेच मी मन विणत राहिलो

ऐकणारे तिथे दगड होते जरी
मीच वेड्यापरी गुणगुणत राहिलो

शेवटी घर राहिले सुनेच्‍या सुने
उंब-यावरच मी तणतणत राहिलो

विझत होते जरी दीप भवतालचे
आतल्‍या आत मी मिणमिणत राहिलो

दूर गेल्‍या पुन्‍हा जवळच्‍या सावल्‍या
मी जसाच्‍या तसा रणरणत राहिलो

मज न ताराच तो गवसला नेमका
अंबरापार मी वणवणत राहिलो

- सुरेश भट

आग

आत पेटलेल्‍या वणव्‍याच्या ठिणग्‍या
पडू नयेत कधी कुणाच्‍या घरावर
त्‍याने भडकलेल्‍या आगीत
पुन्‍हा मलाच होरपळायचं असतं

कितीही सावरलं तरी काही चुकार ठिणग्‍या
निसटतातच नजरकैदेतून
आणि समोर उभा राहतो
अनर्थाचा अग्‍नीडोंब

मी फक्‍त पहात रहायचं असतं
उंब-यावरच... सचिंत मनानं...
मग आतल्‍या आगीतूनच एक प्रार्थना जन्‍म घेते
समोरची आग विझण्‍यासाठी...

प्रार्थनेत अश्रू मिसळत जातात
रक्‍ताचा एक पाट वाहत येऊन मिसळतो
मनातली अस्‍वस्‍थता आत कोंडून टाकून
मी धावा करत असतो... आग विझवण्‍याचा...

त्‍या आगीत स्‍वतःची समिधा टाकावी का?
मग विझेल का ती भूकेली आग?
तिचा स्रोत माझ्या अंतरात तर दडलेला नाही ना?
... आता विचारांचाही जाळ भडकू लागतो

भूतापासून भविष्‍यापर्यंत सगळंच बदलावंसं वाटतं
माझ्याच पाऊणखुणा पुसाव्‍याशा वाटतात
स्‍वतःलाच भूल द्यावीशी वाटते
मी वाढवलेलं रोपटं उपटून फेकावंसं वाटतं

आगीचे लोळ विचारांचं कवच जाळू लागतात
माझं हिरवगार रान होरपळत जातं
मी माझीच होळी पाहत असतो
माझ्या कानावर माझीच बोंब ऐकू येत असते

समजावुनी व्यथेला समजावता न आले!

समजावुनी व्यथेला समजावता न आले!
मज दोन आसवांना हुलकावता न आले!

सर एक श्रावणाची आली … निघुन गेली…
माझ्या मुक्या ञुषेला पण बोलता न आले?

सुटला कधी न जो मी मज घातला उखाणा;
माझ्याच उत्तराला मज शोधता न आले!

चुकवुनही कसा हा चुकला न शब्द माझा
देणे मलाच माझे नाकारता न आले!

लपवीत गीत माझे पळ काढला तरीही
ह्रदयांतल्या विजांना झिडकारता न आले!

केले जरी खुलासे मीही नकोनकोसे,
जगणे अखरे माझे मज टाळता न आले!

- सुरेश भट

हे वागणे बरे नाही

नखशिखान्‍त ओलाचिंब मी
अन् तू उभी आडोशाला तिथे
सर्वांग ओलावले माझे
आता तुझे कोरडे राहणे बरे नाही

डोळ्यांत तुझीया मी शोधता किनारा
तुझे ते पापण्‍या झुकवणे बरे नाही
मी बंध तोडून मुक्‍त होत असता
मला तुझे वचनांत बांधणे बरे नाही

वेचित असता मी तुझी आठवे
तुझे मला ते हटकणे बरे नाही
मी इथे धगधगतो क्षणाक्षणा
अन् तुझे विझून जाणे बरे नाही

उमलून येतो रोमारोमात मी
अन् तुझे मिटून जाणे ते बरे नाही
मी कणाकणांतून सांधता तुला
तुझे मला विखरून टाकणे बरे नाही

मज आस लागली विठ्ठलाची
निती कल्‍पनांचे जाच हे बरे नाही
श्‍वास तुझाही कोंडतो तिथे
तुझ्या श्‍वासात मी अडकणे हे बरे नाही

नाम उरी जपता तुझे
तुझे ते नामानिराळे राहणे बरे नाही
अथांग पसरला हा दुरावा
तुझे आणखी दूर जाणे हे बरे नाही...

आसवांचे जरी हसे झाले!

आसवांचे जरी हसे झाले!
हे तुला पाहिजे तसे झाले!!

चंद्र आला निघुनही गेला!
ऐनवेळी असे कसे झाले?

शोधुनी मी तुला कुठे शोधु?
चेह-याचेच आरसे झाले!!

पाहिले दुःख मी तुझे जेव्‍हा!
दुःख माझे लहानसे झाले!!

आग ओकून मी किती ओकू?
शब्‍द सारेच कोळसे झाले!!

संपले हाय बोलणे माझे!
जे तुझ्याशी कसेबसे झाले!!

- सुरेश भट

एकदा तरी...

गुंतल्‍या या मनाची ही गाठ तू सोडवून जा
बंध त्‍यागूनी या जगाचे एकदा तरी भेटून जा

वाळवंटाच्‍या उन्‍हाचा दाह मी साहू कसा?
तापल्‍या या जीवाची झुळूक तू होऊन जा

तुजपासून दूर जाता भय जीवनाचे वाटे मला
श्‍वासात अडकल्‍या त्‍या भयाची समजूत तू घालून जा

कैद करु दे काळ तो तू बैस माझ्या जवळी जरा
ना स्‍पर्श हवा, ना साथ तुझी, हा भाव माझा समजून जा

सामोरी येशी अन् खुले एकेक कळी ती अंतरीची
त्‍या कळ्यांच्‍या पाकळ्यांचा मृदुगंध तू होऊन जा

शांत गहि-या रात्रीस कधी तू चाल सोबत माझ्यासवे
मी चांदणे होतो तुझे तू चांद माझा होऊन जा

का तुला मी जीव लावे, हा ध्‍यास कसला वेडा उरी?
हातात धरशील हात तू हे स्‍वप्‍न तू पेरुन जा

दे जगायाला मला क्षण चार आयुष्‍याचे तुझे
''रे सख्‍या'' अशी मज साद दे अन् अर्थ मजला देऊन जा

हे वेड सारे या जीवाचे तू व्‍यर्थ येथे गुंतू नको
गाणे स्‍फुरे मज जेथूनी ती भेटही विसरुन जा

वाळूत बांधिला गाव मी तो गाव कुचकामी असे
उधळून माझा गाव तो तू सागरा मिसळून जा

सुटका

जखम ठसठसत असते
रक्‍त वाहत असतं
मी गात असतो
सारं काही आलबेल असतं

चिरे ढासळत जातात
धूळ उडत असते
माझ्या शब्‍दांची धार
आता मलाच चिरत असते

माझ्या अस्‍वस्‍थ होण्‍यानं
मी पुन्‍हा अस्‍वस्‍थ होत जातो
माझ्या हातातला भाला
रक्‍तानं माखत जातो

मला पाऊलखुणांचा पाठलाग
आता सोसवत नसतो
धावून जमिन संपलेली असते
मी आता कड्यावर उभा असतो

स्‍वप्‍नं अस्‍पष्‍ट होत जातात
सूर्य मावळत जातो
खाली कोसळत्‍या दरीत
पावलांचा तोल जातो

कोसळता कोसळता
मन बधीर होऊन जातं
भावनांचा ससेमिरा
क्षणभरासाठी रोखला जातो

पण मनातली सुटकेची आशा
क्षणभंगुरच ठरते...

अस्‍वस्‍थ लाटा उसळू लागतात
रिकामे वारे घुमू लागतात
पुन्‍हा रक्‍त वाहू लागतं
पुन्‍हा चिरे ढासळू लागतात...

धारा

वाट पाहूनी उशाशी निजेलाही निज आली
डोळीयाच्‍या कडेवर दिसे आकाशाची लाली

पहाटेचं प्रतिबिंब माझ्या गालावर दिसे
मी मावळत जाई ती तिथे हळूवार फुले

तिनं फुलायाच्‍या आधी मी आत डोकावून पाही
पांढ-यावरी ते काळं हळूच पसरत जाई

माझ्या शब्‍दांचा प्रवाह मला भिजवूनी टाकी
शब्‍दा फुटणारे भय मला थिजवून टाकी

आतून येणारा ओघ दाटल्‍या कंठाशी तो अडे
त्यांचा तणाव तो किती माझा आसमंत डळमळे

धूर कोंडूनच राही जरी दिली त्‍याला मी वाट
सोडवावी आता कशी मारलेली मीच गाठ?

बांध घालता घालता रात्र सरे सारी माझी
कसं सांगू माझं मन नाही कुंपणास राजी

कधी मिळेल का आकाश? मिळेल का कधी निवारा?
चातकालाही मिळाव्‍या कधी हव्‍याहव्‍याशा धारा!

चार क्षण

तुझ्या सान्निध्‍यात असताना
मी गारव्‍याचे चार क्षण शोधत असतो
तू निघून गेलीस की
त्‍यांच्‍यासोबत जगण्‍यासाठी...

सूर

कसं गावं बरं सांग माझ्या आयुष्‍याचं गाणं?
सावलीच्‍या मागेमागे जिथं उन्‍हाचं गं येणं
अस्‍वस्‍थतेच्‍या त्‍या काट्यांचं उरी बोचत ते जाणं
निःश्‍वासांच्‍या उंब-यावर पुन्‍हा भयाचं भेटणं

असा चुकार हा श्‍वास उरी अडकत जाई
माझ्या आठवणीही अशा जे कधी घडलंच नाही
माझ्या पाझरांची नदी अशी पोरकीच वाही
घर शोधत पाखरु नभी उडतच राही

ओंजळीनं माझ्या वाट पदराची ती पाहिली
सुन्‍या सुन्‍या या मनानं विराणी किती गायली
माझ्या स्‍वप्‍नांना गेले ते तडे असे ठायी ठायी
मन भांबावले वेडे चिते हेही काही बाही

तुझ्या जगाची सोडली सखे केव्‍हाची मी साथ
रंगवू कसं ते चित्र ज्‍यात नसे तुझी बात?
किती ढोल मी हा पिटू माझ्या आनंदी जगाचा?
किती खोल हा कोसळू थांग लगे नही डोहाचा?

माझी उसनी पावलं मना घे तू समजून
माझ्या अस्‍तराच्‍या खाली भीती बसली साचून
कवितेचे शब्द सारे गेले मुके गं होऊन!
कसा शोधू मी तो सूर कुठं गेला हरवून?

सकाळ

सांजरंग उधळून बघ गेला तो शिणून
सूर्य चालला पल्‍याड माझा दिन सजवून

रंग पहाट मनीचे डोळा विसरत नाही
माझ्या निजल्‍या स्‍वप्‍नास भूपाळी ती ऐकू येई

पळभराचा असेल आता अंधाराचा काळ
तिमिराच्‍या वेशीवर वाट पाहते सकाळ

... Until We Meet Again

Those special memories of you
will always bring a smile
if only I could have you back
for just a little while

Then we could sit & talk again
just like we used to do
you always meant so very much
and always will do too

The fact that you are no longer here
will always cause me pain
but you are forever in my heart
until we meet again.